Wykorzystanie metod aktywizujących na lekcjach powtórzeniowych



W procesie nauczania można wyróżnić następujące procesy: wyposażenie uczniów w nowe wiadomości, umiejętności i nawyki, utrwalenie wyników oraz ich kontrolę i ocenę. W celu utrwalenia przyswojonych przez uczniów wiadomości i umiejętności najczęściej stosuje się powtarzanie. Występuje ono w procesie dydaktycznym wtedy, gdy nauczyciel chce, aby uczeń zdobył trwałe wiadomości, a jednocześnie jest przekonany, że jednorazowezetknięcie ucznia z danymi wiadomościami w toku przerabiania nowego materiału nie jest wystarczające. W procesie nauczania można wyodrębnić następujące odmiany powtarzania materiału:

Dwie pierwsze metody są często stosowane w praktyce nauczycielskiej, każda prawie lekcja nie licząc zadawania pracy domowej kończy się powtórzeniem jej przebiegu w celu utrwalenia wiadomości na niej podanych. Przy takiej reprodukcji lekcji zachowany jest nie tylko uprzedni układ informacji, aletakże sformułowania słowne – a to jest właśnie powtarzanie łańcuchowe. Nadużywanie tego sposobu powtarzania grozi utratą zapamiętywania logicznego. Druga postać powtarzanie wyrywkowe powinno uzupełniać odmianę łańcuchową, ponieważ uczy wyodrębniania części z całości. Ograniczenie się z kolei tylko do tego typu powtarzania grozi utrwaleniem przez uczniów tylko poszczególnychelementów bez konieczności powiązania ich z poznawaną całością. Najbardziej korzystne z punktu widzenia kształcącego jest powtarzanie strukturalnie syntetyczne Pierwsze obejmuje utrwalenie wiadomości podstawowych, ogólnych zasad i praw, wokół których grupują się treści pochodne. Nie obciąża się pamięci ucznia zbędnymi szczegółami, które może on sam, drogą logicznego rozumowania, wyprowadzić zutrwalonych przez powtarzanie zasad ogólnych. Ostatnia postać powtarzania – powtarzanie syntetyczne, zwane też problemowym polega na uwikłaniu procesu powtarzania w nowe układy strukturalne. Dzięki temu utrwalane treści są nie tylko jeszcze raz powtarzane, ale podlegają nowej „obróbce” intelektualnej, przez co zachodzi realny proces pogłębiania i systematyzowania treści. Właśnie ten model utrwalania sprzyja zastosowaniu różnrodnych metod aktywizacji uczniów na lekcji, inne cele to:

Skuteczność wszystkich powtórzeń prowadzących do utrwalania wiedzy w dużym stopniu zależy od ich atrakcyjności.Utrwalanie wiadomości i umiejętności nie może być mechaniczną powtórką przerobionego materiału, lecz powinno być realizowane w sposób wyzwalający aktywność intelektualną uczniów, ich wyobraźnię, a ponadto powinno umożliwiać uczniom przyswojenie nowych elementów wiedzy. Celowi temu służą stosowane na lekcji przez nauczycieli różnorodne metody i formy. Doatrakcyjniejszych należą:

  1. stosowanie na lekcji elementów zabawowych, np. gry dydaktyczne, które kształtują u uczniów umiejętność podejmowania decyzji i współpracy w zespole i wzbudzają duże zainteresowanie – przykłady

    Który obrazek?- celem gry jest rozumienie ze słuchu podawanych wyrazów lub krótkich wypowiedzi, obrazki przedstawiają podobne przedmioty lub sytuacje, a różnią się tylko pewnymi szczegółami, np. kolorami, miejscem położenia przedmiotów

    Prawda czy fałsz? - celem gry jest rozpoznanie iformacji prawdziwych i fałszywych, gra nadaje się do kontroli rozumienia przerobionych tekstów

    Znajdź różnice – celem gry jest umiejętność odnajdywania różnic i opisywanie ich w języku obcym

  2. stosowanie na lekcji elementów rywalizacji: konkursy, turnieje

    - można podzielić klasę na dwie rywalizujące ze sobą grupy, lub na 3-4 osobowe zespoły

  3. stosowanie na lekcjach nieschematycznych pytań

  4. stosowanie na lekcji poleceń wiążących zdobyte na zajęciach wiadomości z życiem codziennym

  5. utrwalenie wiedzy za pomocą krzyżówek, rebusów

  6. stosowanie na lekcji rozsypanek złożonych z kartoników zawierających pojedyncze zadania lub pojęcia na dany temat, które należy ułożyć we właściwej kolejności, zwracamy w ten sposób uwagę na powiązania treściowe, poprawność i kolejność etapów rozumowania, posługiwanie się żłożonymi regułami rozumowania, np. od przykładów do uogólnień

  7. stosowanie na lekcjach nowych i ciekawych zadań, a nie powtarzanie do różnych zagadnień schematycznego cyklu pracy



Literatura:

H. Komorowska - „Metodyka nauczania języków obcych”

G. Werner - „Gry i zabawy dydaktyczne na lekcjach języka niemieckiego”

A. Kakowski - „Jakurozmaicić utrwalenie przerobionego materiału”